Zer dakizu jabetza intelektualari buruz?

Frogatu jolasten

Internetetik edo beste iturri batzuetatik kopiatu eta itsatsi dituzun beste autore batzuen materialak lanean jasotzen badituzu eta iturria aipatzen ez baduzu, plagioa egiten ari zara. Lanetan beste autore batzuen esaldiak, irudiak eta/edo bideoak erabiltzen badituzu, egoki aipatu behar duzu zein lanetakoak diren. Plagioa da, halaber, norberak erabilitako lan bat berriro aurkeztea (autoplagioa), edo norbaiti lan bat erosi eta norberarena balitz bezala aurkeztea.

Hirugarrenen materialak egoki eta zuzen erabiltzen ikastea funtsezkoa da unibertsitateko ikasleen gaitasun digitalaren barruan. Atal honetan gomendio eta aholku batzuk aurkituko dituzu gaitasun hori garatzen laguntzeko.

Zelan erabili era egokian?

Jarraian, dokumentu edo lan bat egiteko orduan lagungarri izango dituzun material interesgarriak aurkituko dituzu: 

• Libgidak:

  • Plagioa eta zintzotasun akademikoa : esteka

  • Aipuak eta bibliografiak zelan egin : esteka

  • Zelan egin gradu amaierako lan bat : esteka

  • Baliabide akademiko irekiak. Open Access: esteka

Jabetza intelektualak beste pertsona batzuen datuak, informazioa eta sorkuntza errespetatzea eta babestea eskatzen du, eta haien lanak erabiltzen ditugunean egile original gisa sinesgarritasuna eta aitorpena ematea. Horregatik, AA erabiltzen duzunean jabetza intelektuala bermatzeko eta babesteko, ezinbestekoa da: 

■      Zure lanean AA erabili dezakezun egiaztatzea. Kontsultatu ezazu irakasgaiaren programa edo ikasgida zure irakasleak adimen artifiziala erabiltzen uzten duen jakiteko, zer zeregin espezifikotan eta zer baldintzatan.

■      Ez igo edo ematea AAri beste pertsona batzuena den informazio pribatua, konfidentziala edo argitaratu gabea (adibidez, argitaratu gabeko zirriborroak, datu pertsonalak edo beste lankide batzuen lanak), jabetza konfidentzial eta pribatu bati lotuta baitaude.

■      AAk ematen dizun informazioa baliozkoa dela ziurtatzea, benetako iturri fidagarri batetik datorrela bermatzeko.

■      Beti errespetatzea egiletza eta beste pertsona batzuen lanaren eskubideak, eta AAk ematen dizun iturriaren aipua eta erreferentzia jartzea, egiletza dagokionari egozteko.

■      Zure lanaren edo zereginaren ekoizpenean AA zer fasetan, nola eta zertarako erabili zenuen modu arduratsu eta gardenean adieraztea.

Zure ikaskuntzan eta lan akademikoetan AA modu arduratsuan eta gardenean erabiltzen ikasteko, berrikusi baliabide hau: